آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شماره‌ها | 455 |
| تعداد مقالات | 3,488 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,665,189 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,838,358 |
تعقیب متجاوز و استمرار جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه جمهوری اسلامی ایران در پرتو حق دفاع مشروع: بررسی دیدگاه ایرانی | ||
| فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس | ||
| مقاله 5، دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 38، شهریور 1403، صفحه 89-111 اصل مقاله (708.99 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| غلامعلی قاسمی1؛ محمد صالح تسخیری2؛ حسن شیروانی فیل آبادی* 3 | ||
| 1دانشیار گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| 2استادیار گروه حقوق بینالملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| 3دانشجوی دکتری گروه حقوق بینالملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم ایران | ||
| چکیده | ||
| جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه جمهوری اسلامی ایران یکی از طولانی‌ترین، مرگبار‌ترین و گران‌ترین مخاصمات مسلحانه در قرن بیستم محسوب می‌گردد. رژیم بعثی عراق در سال 1359 و اندک زمانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران را مورد تجاوز نظامی قرار داد. در روزهای اولیه جنگ بخش‌های زیادی از خاک ایران را به اشغال درآمد و این جنگ 8 سال به طول انجامید. در سال 1361 ایران توانست ضمن آزادسازی خرمشهر، بخش‌هایی از خاک عراق را نیز تصرف کند. تعقیب متجاوز و استمرار جنگ پس از فتح خرمشهر و تصرف فاو از سوی ایران، سبب طرح ابهامی گشته که تاکنون در اثر پژوهشی حقوقی فارغ از مباحث سیاسی و نظامی، مورد تتبع قرار نگرفته است. اثر حاضر به دنبال پاسخگویی به این سوأل است که علت استمرار جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه جمهوری اسلامی ایران پس از فتح خرمشهر چه بود و اینکه از نظر حقوقی ایران می‌توانست با توسل به دفاع مشروع به خاک کشور متجاوز وارد و بخش‌هایی از آن را تصرف نماید. برای رسیدن به این هدف از روش کتابخانه‌ای بر پایه منابع اَسنادی با رویکرد توصیفی و تحلیلی استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان دهنده این است که طبق مقتضیات نظریه دفاع مشروع و با حصول شرایطی بر اساس عرف و رویة بینالملل، اقدام ایران مشروع بوده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه جمهوری اسلامی ایران؛ توسل به زور؛ حق دفاع مشروع؛ تناسب؛ ضرورت | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیمی، سیدنصرالله(1384). تجاوز و دفاع در حقوق بینالملل، حکومت اسلامی، 8(3)، 123-90.
باقریدولتآبادی، علی؛ رشیدیزاده، بهنام(1393). علل تداوم جنگ ایران و عراق پس از فتح خرمشهر، رهیافت انقلاب اسلامی، 8(28)، 98-81.
برجی، یعقوبعلی(1384). وجوب دفاع مشروع از نگاه فریقین، حکمت و فلسفه اسلامی، 4(15)، 3-20.
پارسادوست، منوچهر(1387). دوگانگی روش شورای امنیت در جنگ عراق و ایران و رویداد‌های مشابه، سیاسی- اقتصادی، 22(7)، 39-28.
جعفری‌ولدانی، اصغر(1367). اهداف عراق از تجاوز به ایران، بازشناسی جنبه‌های تجاوز و دفاع، مجموعه مقالات کنفرانس بینالمللی تجاوز و دفاع، جلد دوم، دبیرخانه کنفرانس بینالمللی تجاوز و دفاع.
حاجخداوردی‌خان، مهدی(1390). بررسی وضعیت دشمن پیش از عملیات والفجر 8، مطالعات جنگ ایران و عراق،10(39)، 102-83.
حافظ‌نیا، محمدرضا؛ صفوی، سید‌یحیی؛ میترائی‌تبار، میثم(1396). بررسی و تحلیل سیر تحول در نظریه‌های منازعه، سیاست دفاعی، 26(101)، 133-177.
حضرتی، حسن؛ قیصریان‌فرد، هادی(1399). دلایل تداوم جنگ و ناکامی صلح پس از فتح خرمشهر در سال 1361، مطالعات دفاع مقدس، 6(1)، 85-122.
خسروی، علیاکبر(1385). دفاع مشروع و محاکم بینالمللی، نشر فراگفت.
رمضان‌زاده، علیاکبر؛ پاسبان، ابوالفضل(1400). واکاوی خط‌مشی سازمان‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران از منظر حقوق بینالملل، مدیریت و پژوهش‌های دفاعی، 20(94)، 83-110.
رمضانی‌کریمی، سید‌هادی؛ نیکزاد، عباس؛ ایزدی‌فرد، علیاکبر(1397). مبانی فقهی و حقوقی دفاع مشروع در خارج از مرزها، راهبرد دفاعی، 16(3)، 33-63.
روحی، نبیاله(1376). گاهشمار دفاع مقدس، سیاست دفاعی، 7(19)، 1-15.
زمانی، سید‌قاسم(1374). توجیه کاربرد غیرقانونی زور در قالب دفاع مشروع، سیاست دفاعی، 6(12)، 70-78.
زمانی، سید‌قاسم(1376). تأملی بر مواضع شورای امنیت در برابر تجاوز عراق به ایران و کویت، سیاست دفاعیT 8(20-21)، 194-165.
ساعد، نادر(1383). بازپژوهی جنگ تحمیلی و قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت در پرتو موازین حقوق بینالملل. سیاست دفاعی، 12(47)، 74-45.
شریفیطرازکوهی، حسین؛ بارین‌چهاربخش، ویکتور(1392). دفاع مشروع بازدارنده در قرن بیست و یکم، پژوهش حقوق عمومی، 15(40)، 36-9.
شریفیطرازکوهی، حسین؛ مهرانی، فرزاد(1391). بررسی تحلیلی شرایط حق دفاع مشروع با تأکید بر اقدامات مسلحانه دولت‌ها علیه حملات گروه‌های تروریستی بینالمللی، دانش و پژوهش حقوقی. 1(1)، 67-93.
شیرودی، مرتضی(1383). مواضع و واکنش سازمان ملل متحد در دو جنگ ایران و عراق و آمریکا و کویت، نگین ایران، 3(9)، 68-87.
صادقی، سیدحسین(1386). تعمقی در ماده 51 منشور ملل متحد. دادرسی، 11(62)، 117-122.
صلاحی، سهراب(1391). بازخوانی دلایل اشغال عراق از منظر حق توسل به زور و بررسی آثار آن در پرتو حقوق بینالملل کیفری، حقوق، 42(4)، 157-176.
ضیایی بیگدلی، محمدرضا(1391). حقوق بینالملل عمومی، انتشارات گنج دانش.
علایی، حسین(1384). عوامل و ملاحظات اساسی در فتح فاو، نگین ایران، 4(15)، 134-144.
علایی، حسین(1401). بررسی و ارزیابی راهبردهای رژیم بعث عراق در جنگ با جمهوری اسلامی ایران. مطالعات دفاع مقدس، شماره 31 (3)، 185-208.
قاسمی، علی؛ بارین‌چهاربخش، ویکتور(1390). رویه قضایی دیوان بینالملل دادگستری در خصوص دفاع مشروع پس از رویداد یازدهم سپتامبر 2001، حقوقی بینالمللی، 28(45)، 175-194.
کیخانی‌راد، هادی؛ محقق، حسن؛ بزی، بهروز(1398). نقش متغییرهای جغرافیایی ایران و عراق در جنگ تحمیلی. مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، 2(3)، 89-118.
محمدعلیپور، فریده؛ ممتاز، جمشید(1381). دفاع مشروع، مجلس و راهبرد، 9(35)، 209-230.
مختاری، مجید(1381). نقش توان رزم در انتخاب منطقه عملیاتی فاو، نگین ایران، 1(3)، 121-135.
مرادپیری، هادی؛ غلامپور، احمد(1403). راهبردهای عملیاتی ارتش بعث عراق در تجاوز به جمهوری اسلامی ایران، مطالعات دفاع مقدس، 10(1)، 29-58.
موسوی، سیدفضل‌الله؛ حاتمی، مهدی(1385). دفاع مشروع پیشدستانه در حقوق بینالملل، حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 72، 303-324.
نامدار، سعید؛ قاسمی، غلامعلی(1397). بررسی مفهوم دفاع مشروع در پرتو حملات سایبری (با تأکید بر حمله استاکس‌‌نت به تأسیسات هستهای ایران)، مطالعات حقوقی. 10(1)، 199-235.
نوریان، مهدی؛ حضرتی، امیرمحمد؛ نجمآبادی، زهراالسادات(1402). قطعنامه 598 از منظر فقه سیاسی منطبق بر رویکردهای سیاستی امام خمینی، مطالعات دفاع مقدس، 9(3)، 131-156.
ولایتی، علیاکبر(1366). تاریخ سیاسی جنگ تحمیلی عراق به ایران و موضع‌گیری سازمان ملل متحد، انتشارات مرکز مطالعات عالی بینالمللی.
Alder, Murray. C (2011). The Origin in International Law of the Inherent Right of Self-Defence and Anticipatory Self-Defence, The Western Australian Jurist, Vol 2. 107-127.
Arend, Anthony. C (2003). International Law and the preemptive Use of Military Force. The Washington Quarterly 26(2). 89-103.
Cassese, Antonil(2005). International Law. Oxford University Press.
Cook, Alethia.H ; Roshandel, Jalil(2009). The United States and Iran: Policy Challenges and Opportunities, Palgrave Macmillan publisher. 1st Edition.
Etezazian, Sina(2016). The nature of the self-defence proportionality requirement, Journal on the Use of Force and International Law 3(2). 260-289.
Gardam, Judith(2004). Necessity, Proportionality and the Use of Force by States. Cambridge University Press. 1st Edition.
Gazzini, Tarcisio; Tsagourias, Nicholas(2012). The Use of Force in International Law, Ashgate Publishing. 1st Edition.
Gray, Christine(2008). International Law and the Use of Force. Oxford University Press. 1st Edition.
Green, James A(2009). The International Court of Justice and Self-Defence in International Law, Hart Publishing. 1st Edition.
Greenwood, Christopher(1989). Self-Defence and the Conduct of International Armed Conflict, in International Law at a Time of Perplexity by Yoram Dinstein (ed). Martinus Nijhoff Publishers(Brill). 1st Edition.
Higgins, Rosalyn(1961). The Legal Limits to the Use of Force by Sovereign States: United Nations Practice, British Yearbook of International Law, Vol 37.
ICJ Report)1996(. Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons.
ICJ Reports (1949). Reparation for Injuries Suffered in the Service of the United Nations.
ICJ Reports(1986). Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua (Nicaragua v. United States of America).
ICJ Reports(2003). Oil Platforms (Islamic Republic of Iran v. United States of America).
ICJ Reports(2004). Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory.
ICJ Reports(2005). Armed Activities on the Territory of the Congo (Democratic Republic of the Congo v. Uganda).
Mellow, David(2006). Counterfactuals and the Proportionality Criterion. Ethics and International Affairs 20 (4):439-454.
Murray, Williamson; Woods, Kevin M(2014). The Iran-Iraq War: A Military and Strategic History, Cambridge University Press. 1st Edition.
Newton, Michael; May, Larry(2014). Proportionality in International Law. Oxford University Press. 1st Edition.
O’Connell, D.P(1975). The Influence of Law on Sea Power. Manchester University Press.
Okimoto, Keiichiro (2011). The Distinction and Relationship between Jus ad Bellum and Jus in Bello, Hart Publishing. 1st Edition.
Razoux, Pierre(2015). Iran-Iraq War.translated by Nichoas Elliot, The Belknap Press of Harvard University Press. 1st Edition.
Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts (2001).
Ruys, Tom(2010). Armed Attack and Article 51 of the UN Charter, Cambridge University Press. 1st Edition.
Samuel, Anni Tracy(2021). The Unfinished History of the Iran-Iraq War: Faith, Firepower, and Iran's Revolutionary Guards, Cambridge University Press. 1st Edition.
Sayapin, Sergey. Tsyblenko, Evhen(2018). The Use of Force against Ukraine and International Law, Asser Press. 1st Edition.
Shah, Niaz. A(2007). Self-Defence, Anticipatory Self-Defence and Pre-Emption: International Law's Response to Terrorism. Journal of Conflict & Security Law 12(1). 95-126.
Westra, Joel H(2007). International Law and the Use of Armed Force: The UN Charter and the major powers. Routledge Publication. 1st Edition.
Wilmshurst, Elizabeth (2006). The Chatham House Principles of International Law on the Use of Force in Self-Defense. International & Comparative Law Quarterly 55(4). 963-972.
Yearbook of the United Nations (1993). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,200 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 564 |
||