آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 455 |
| تعداد مقالات | 3,482 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,627,723 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,808,583 |
تحلیل جغرافیایی زمینههای شکست عملیات فروغ جاویدان و پیروزی عملیات مرصاد | ||
| فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس | ||
| مقاله 4، دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 38، شهریور 1403، صفحه 61-88 اصل مقاله (1.12 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| کیومرث یزدان پناه درو1؛ آرش نصیری زرقانی* 2 | ||
| 1دانشیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| برای مطالعه و بررسی جنگها و عملیاتهای نظامی در دورههای زمانی گوناگون و همچنین پی بردن به علل شکستها و پیروزیها در صحنههای نبرد، بایستی به عامل جغرافیا توجه ویژهای نمود. عملیات فروغ جاویدان که از سوی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در سوم مردادماه سال 1367 و پس از پذیرش قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل متحد توسط جمهوری اسلامی ایران آغاز شده بود، با بسترها و عوامل جغرافیایی ارتباط تنگاتنگی دارد. به این معنا که علاوه بر راهبردها و تاکتیکهای نظامی که حتماً میبایست با در نظر گرفتن ویژگیهای جغرافیایی منطقه طرحریزی میشد، علل شکست سازمان در این عملیات و در سوی مقابل پیروزی عملیات مرصاد نیز پیوستگی مستقیم و قابل ملاحظهای با عوامل جغرافیایی داشته است. از این جهت، پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی - تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانهای و مطالعات اسنادی قصد دارد به تحلیل جغرافیایی عملیات فروغ جاویدان بپردازد و به این پرسش پاسخ دهد که عوامل جغرافیایی چه نقشی در شکست عملیات فروغ جاویدان و پیروزی عملیات مرصاد داشتهاند؟ بررسیها و نتایج پژوهش نشان داده است که عوامل طبیعی و انسانی شامل توپوگرافی منحصربهفرد استان کرمانشاه و موقعیت دفاعی تنگه چهارزبر واقع در 34 کیلومتری غرب کرمانشاه و همچنین ایجاد تراکم شدید انسانی و راهبندان سنگین توسط مردم جنگزده در محدوده دشت حسنآباد و در محور جاده اسلامآباد غرب - کرمانشاه، از مهمترین علل ناکامی سازمان و شکست عملیات فروغ جاویدان محسوب میشوند که درنهایت منجر به پیروزی عملیات مرصاد از سوی نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران گردید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سازمان مجاهدین خلق؛ فروغ جاویدان؛ عملیات مرصاد؛ استان کرمانشاه؛ عوامل جغرافیایی | ||
| مراجع | ||
|
بهمنی، محمد مسعود(1393). منافقین در کمینگاه مرصاد، چاپ اول، تهران، انتشارات ایران سبز.
تزو، سان(1398). هنر جنگ، ترجمه محمدجواد نعمتی، چاپ دوم، تهران، نشر یوشیتا.
جبهه فیلیپین متحد(1358). در تدارک انقلاب، پیرامون مبارزات خلق فیلیپین جبهه فیلیپین متحد، بیجا، انتشارات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران.
جیاپ، وو نوین(1358). جنگ خلق - ارتش خلق، چاپ دوم، بیجا، انتشارات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران.
چوخاچیزاده مقدم، محمدباقر و امینی قشلاقی، امینی(1388). اهمیت نظامی شبکههای ارتباطی مرزی استان آذربایجان شرقی. پژوهشهای جغرافیای طبیعی، 68، 104-85.
حسنی، قاسم و صفری، فرامرز(1396). بررسی و تحلیل دلایل تهاجم و شکست منافقین در عملیات فروغ جاویدان و دستاوردهای عملیات مرصاد. فصلنامه جامع دفاع مقدس، 2 (3)، 183-149.
حسینی، سید ناصر(1399). نقش شهید صیاد شیرازی در سه مقطع حساس از جنگ ایران و عراق بهعنوان انسجامدهنده نیروهای مسلح. فصلنامه علوم و فنون نظامی، 16 (54)، 148-119.
حقبین، مهدی(1392). از مجاهدین تا منافقین، چاپ اول، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
درخشان، پرویز(1390). سرگذشت من با مجاهدین خلق 1387-1380، چاپ اول، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
دلآشوب، هادی(1398). واکاوی عملکرد مسعود رجوی در تبدیل سازمان مجاهدین خلق به یک فرقه تروریستی. استاد راهنما: میرهادی حسینی، رساله دکتری تخصصی، رشته تاریخ گرایش تاریخ ایران بعداز اسلام، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی.
رضایی حسینآباد، سعید(1392). بررسی نقش سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در جنگ هشت ساله ایران و عراق. استاد راهنما: محمد پیری، پایاننامه کارشناسی ارشد رشته تاریخ دوره اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان.
روجوشکی، ا. ج(1386). فرهنگ تشریحی جغرافیا، ترجمه علیرضا صالحی، چاپ دوم، تهران، انتشارات دانشیار.
روزنامه اطلاعات، مروری بر تجاوزات رژیم عراق پس از قبول قطعنامه 598 از سوی ایران، شماره 18522، سهشنبه 4 مرداد 1367.
سالنامه آماری استان کرمانشاه(1400). فصل اول: سرزمین و آبوهوا، مرکز آمار ایران.
سنائیفر، یونس(1389). جغرافیای نظامی ایران، چاپ اول، تهران، دانشگاه افسری امام علی(ع).
سیداسماعیلی، سید حجت(1396). خداوند اشرف، چاپ دوم، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
شبانی، ناصر(1385). عملیات فروغ جاویدان بنبست در استراتژی. مطالعات جنگ ایران و عراق، 5(17)، 105-85.
شجاعی طباطبایی، سید مسعود(1391). منافقین در مهلکه خودساخته. پاسدار اسلام، 31(368)، 59.
شریفی، خدیجه؛ کریمینیا، محمدمهدی و انصاریمقدم، مجتبی (1400). بازکاوی آسیبشناسانه عوامل آشوبهای داخلی در انقلاب اسلام. دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 4(41)، 158-146.
شورای ملی مقاومت؛ بیانیه، پیام، اطلاعیه،...(1366). پیام مسعود رجوی به مناسبت تأسیس «ارتش آزادیبخش ملی»، شورا، 32، 106-104.
صدرشیرازی، محمدعلی(1392). عملیات مرصاد و سرنوشت منافقین، چاپ اول، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
صفوی، سید یحیی(1379). مقدمهای بر جغرافیای نظامی (قسمت سوم). اطلاعات جغرافیایی سپهر، 9(34)، 13-6.
صفوی، سید یحیی(1382). مقدمهای بر جغرافیای نظامی (قسمت شانزدهم) شبکه ارتباطی. اطلاعات جغرافیایی سپهر، 12(48)، 19-17.
صفوی، سید یحیی(1383). مقدمهای بر جغرافیای نظامی (قسمت هجدهم)، اطلاعات جغرافیایی سپهر، 13(51)، 8-5.
عزتی، عزتالله(1393). ژئواستراتژی و قرن بیستویکم، چاپ هشتم، تهران، انتشارات سمت.
غلامعلیان، امیر(1389). کاربرد جغرافیای نظامی در طرحریزیهای عملیاتی. علوم و فنون نظامی، 7(18)، 50-33.
کالینز، جان. ام(1383). جغرافیای نظامی، ترجمۀ عبدالمجید حیدری، سید احمدرضا یکانیفرد، پرویز سلیمانی مقدم، احمدرضا تقاء، چاپ اول، تهران، دوره عالی جنگ، دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه.
کریمی، شهرام(1397). مواضع و عملکرد امام خمینی(ره) در قبال سازمان مجاهدین خلق. استاد راهنما: مهدی نادری، پایاننامه کارشناسی ارشد رشته جامعهشناسی انقلاب اسلامی، گروه علوم سیاسی و مطالعات انقلاب اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد.
کریمی، مرتضی؛ شاهزیدی، سمیهسادات و جعفری، ابراهیم(1398). بررسی تأثیر توپوگرافی بر دفاع سرزمینی مطالعه موردی: محور استراتژیک قصرشیرین - کرمانشاه. اطلاعات جغرافیایی سپهر، 28(109)، 257-239.
کفاش جمشید، محمدرضا(1380). بررسی شکست سازمان مجاهدین خلق در عملیات فروغ جاویدان. مجله سیاست دفاعی، 34، 186-183.
گنجهای، جلال(1365). پرواز تاریخساز صلح و آزادی. ماهنامه شورا، 20 و 21، خرداد و تیر 1365، 74-57.
محققی، محمدحسن(1393). اسرار مکتوم، تهران، نشر 27 بعثت.
مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی(1385). سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384-1344)، جلد سوم، چاپ اول، تهران، انتشارات مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.
مؤمنی، محسن(1398). در کمین گل سرخ، چاپ بیستوهشتم، تهران، انتشارات سوره مهر.
نشریه 19 بهمن، بیانیه جبهه آزادیبخش ملی ایران، شماره اول، بهمنماه 1350.
نشریه مجاهد، درسهائی از جنگ ایران و عراق (3)، سال دوم، شماره 106، سهشنبه 30/10/1359.
نشریه مجاهد، درسهائی از جنگ ایران و عراق، سال دوم، شماره 104، سهشنبه 16/10/1359.
نشریه مجاهد، «گزارش به خلق قهرمان ایران: مجاهدین خلق در جبهههای مقاومت»، سال دوم، شماره فوقالعاده، شنبه 10/08/1359.
هاشمی رفسنجانی، اکبر(1390). کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی سال 1367: پایان دفاع آغاز بازسازی، به اهتمام علیرضا هاشمی، چاپ پنجم، تهران، دفتر نشر معارف انقلاب.
Banderet, Louis E. and Shukitt-Hale, Barbara (2002). Cognitive Performance, Mood, and Neurological Status at High Terrestrial Elevation. Medical Aspects of Harsh Environments, 2, 725-759.
Haning, Trey (2009). Geography of War: The Significance of Physical and Human Geography Principles. FOCUS on Geography, 52 (1), 36-32.
Huthwaite, M. P. (1941) The Tactics of the Blitzkrieg, Royal United Services Institution, Journal, 86 (541), 34-43.
Langwill, Minnie J. (1914). Historic Mountain-Passes of the World. Journal of Geography, 12 (7), 193-197.
Pherudi, Mokete Lawrence (2001). The Lesotho Liberation Army (LLA): Formation, Mission and Schisms. South African Historical Journal, 45 (1), 266-277.
Tannheimer, Markus and Lechner, Raimund (2022). History of mountain warfare. Health Promotion and Physical Activity, 21 (4), 46-53.
Vergara, Mauricio Nicolas; Bondesan, Aldino and Ferrarese, Francesco (2017). GIS analysis of the trafficability determined by slope in the eastern Tyrol front (WWI, Eastern Alps): a military history reading. Cartography and Geographic Information Science, 45 (6), 477-494.
Wiebe, Kelsey (2019). London’s Blitz and Dresden’s Firestorm: Britain’s Bombing Initiative as a Response to Germany’s Blitzkreig Tactics During the Second World War. Hipo, 2, 37-42. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 698 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,804 |
||