دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سامانه رتبه بندی نشریات علمی
سامانه همایش ها
سامانه جامع رسانه‌های کشور
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام
مرکز ملی شاپا

 آمار

تعداد نشریات21
تعداد شماره‌ها455
تعداد مقالات3,482
تعداد مشاهده مقاله3,627,723
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,808,583
حسینی, حسن, ده پهلوان, طلعت. (1403). نقش نهادهای دینی در بسیج مردمی و پشتیبانی از جبهه‌های دفاع مقدس. سامانه مدیریت نشریات علمی, 10(4), 37-56.
حسن حسینی; طلعت ده پهلوان. "نقش نهادهای دینی در بسیج مردمی و پشتیبانی از جبهه‌های دفاع مقدس". سامانه مدیریت نشریات علمی, 10, 4, 1403, 37-56.
حسینی, حسن, ده پهلوان, طلعت. (1403). 'نقش نهادهای دینی در بسیج مردمی و پشتیبانی از جبهه‌های دفاع مقدس', سامانه مدیریت نشریات علمی, 10(4), pp. 37-56.
حسینی, حسن, ده پهلوان, طلعت. نقش نهادهای دینی در بسیج مردمی و پشتیبانی از جبهه‌های دفاع مقدس. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1403; 10(4): 37-56.

نقش نهادهای دینی در بسیج مردمی و پشتیبانی از جبهه‌های دفاع مقدس

فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس
مقاله 2، دوره 10، شماره 4 - شماره پیاپی 40، اسفند 1403، صفحه 37-56    اصل مقاله (544.57 K)
نوع مقاله: پژوهشی
نویسندگان
حسن حسینی1؛ طلعت ده پهلوان* 2
1استادیار گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه ، ایران.
2استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
چکیده
دفاع مقدس (جنگ ایران و عراق) به‌عنوان یک رویداد تاریخی و مذهبی، علاوه بر ابعاد نظامی، با یک بسیج اجتماعی گسترده و شکل‌گیری هویت ملی مبتنی بر آموزه‌های دینی همراه بود. این تحقیق به تحلیل سازوکارهای نهادی و گفتمانی می‌پردازد که موجب شد روحانیت و نهادهای دینی به بازیگرانی کلیدی در تداوم مقاومت تبدیل شوند. روش پژوهش، تحلیل محتوای اسناد تاریخی، سخنرانی‌های روحانیون، بیانیه‌های رسمی و مصاحبه‌های مرتبط با رزمندگان است که با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که روحانیت با استفاده از ابزارهایی چون فتواهای جهادی، خطبه‌های نماز جمعه و ترویج فرهنگ شهادت، نقش بی‌بدیلی در بسیج مردمی، تقویت روحیه مقاومت و مشروعیت‌بخشی به دفاع مقدس ایفا کرده است. علاوه بر این، نهادهای دینی مانند مساجد و حوزه‌های علمیه به مراکز سازمان‌دهی نیروها، آموزش ایدئولوژیک رزمندگان و مدیریت بحران‌های اجتماعی تبدیل شدند. این مشارکت نه‌تنها در تثبیت وحدت ملی در شرایط بحرانی جنگ تأثیرگذار بود، بلکه جایگاه روحانیت را به‌عنوان عاملی مؤثر در ساختار قدرت سیاسی و اجتماعی ایران تقویت نمود. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تلفیق کارکردهای تبلیغی، آموزشی و سازمانی نهادهای دینی، نقشی محوری در تبدیل دفاع مقدس به یک گفتمان ماندگار در حافظه جمعی ایران داشته است. این مطالعه می‌تواند درک عمیق‌تری از تعامل دین و سیاست در بحران‌های ملی ارائه دهد و زمینه‌ساز پژوهش‌های تطبیقی در سایر جوامع اسلامی باشد.
کلیدواژه‌ها
بسیج مردمی؛ دفاع مقدس؛ روحانیت؛ فرهنگ شهادت؛ نهادهای دینی؛ هیئت‌های مذهبی
مراجع
قرآن کریم.

امانی، محمدرضا (۱۳۸۸). روحانیت و مدیریت بحران در جنگ تحمیلی: از اختلافات داخلی تا وحدت ملی. تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات جنگ ایران و عراق، چاپ اول.

پورمحمّدی، محمد (۱۳۸۹). گفتمان جهاد و شهادت در جنگ ایران و عراق: از نظریه تا عمل. قم: نشر مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ دوم، جلد ۲.

حسینی، سیدعلی (۱۳۷۹). نقش روحانیت در تقویت امیدواری طی دوران دفاع مقدس: تحلیل خطبه‌ها و مراسم مذهبی. اصفهان: انتشارات فرهنگ مقاومت، چاپ سوم.

خلیلی، محسن (۱۳۹۰). نقش روحانیت در سیاست‌گذاری امنیتی ایران پس از دفاع مقدس. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ اول.

رحمانی، علی (۱۳۹۸). تحلیل جایگاه روحانیت در شورای عالی امنیت ملی پس از جنگ تحمیلی، مطالعات امنیت ملی، ۱۵(56)، ۳۴-۶

رحیمی، محمود (۱۳۸۷). نقش مساجد و حوزه‌های علمیه در تشکیل بسیج مردمی دفاع مقدس. تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، چاپ دوم.

رضایی، حسین (۱۳۹۲). آموزش‌های دینی رزمندگان در جبهه‌های جنگ: از خطبه‌ها تا جزوات آموزشی. قم: نشر مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، چاپ دوم، جلد ۳.

سعیدی، علی (۱۳۹۵). تحلیل محتوای خطبه‌های نماز جمعه در بسیج مردمی دوران دفاع مقدس، مطالعات تاریخ اسلام، ۱۰(37)، ۱۱۲-۱۴

سعیدی، علی (۱۳۹۵). نقش روحانیت در بسیج اجتماعی دفاع مقدس: تحلیل خطبه‌ها، فتواها و نمادهای دینی. تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی، چاپ اول.

شریعتی، مهدی (۱۳۷۸). رسانه‌های دینی و گفتمان مقاومت در دفاع مقدس. اصفهان: انتشارات نقش خورشید، چاپ سوم.

علوی، سیدمحمد (۱۳۹۵). نقش مراسم مذهبی در ترویج فرهنگ ایثار میان رزمندگان دفاع مقدس، مطالعات فرهنگی-اجتماعی دفاع مقدس، ۵(18)، ۱۱۰-۱۴

فاضلی، محمد (۱۳۸۵). گفتمان دفاع مقدس در نظام آموزشی ایران: از کتاب‌های درسی تا نمادهای فرهنگی. قم: نشر مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ دوم، جلد ۱.

فتحی، سیدحسین (۱۳۹۰). همکاری روحانیت و ارتش در جنگ تحمیلی: اسناد و تحلیل‌ها. قم: نشر مرکز اسناد دفاع مقدس، چاپ اول، جلد ۱.

قاسمی، احمد (۱۳۹۵). آموزه‌های دینی و کاهش اضطراب در جامعه جنگزده: مطالعه موردی دفاع مقدس. قم: نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چاپ دوم، جلد ۱.

کاظمی، علی (۱۳۷۵). پشتیبانی پشتیبانی نهادهای دینی در دوران دفاع مقدس: از مسجد تا جبهه. اصفهان: انتشارات شهیدان، چاپ سوم.

کرش، افرایم (۲۰۰۵). نقش فتواهای دینی در جنگ ایران و عراق، ترجمه احمد رضایی، پژوهش‌های تاریخی، ۱۵(2)، ۵۵-۸

کریمی، محمد (۱۳۹۰). میانجی‌گری روحانیت در حل اختلافات جناحی دوران دفاع مقدس، مطالعات اجتماعی ایران، ۶(21)، ۳۴-۶

گیدنز، آنتونی (۱۳۷۷). دین و مدیریت بحران در جوامع مدرن، ترجمه سعید رضایی، تهران: نشر نی، چاپ اول.

محمدی، علی (۱۳۸۵). فرهنگ شهادت و مقاومت: نقش مدارس دینی در ترویج ایدئولوژی دفاع مقدس. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول.

موسوی، سیدحمید (۱۳۹۷). نمادهای مقاومت: بازتولید دفاع مقدس در سینما و ادبیات ایران. اصفهان: انتشارات نقش جهان، چاپ اول.

موسوی، سیدرضا (۱۳۹۲). سازمان‌دهی نیروهای مردمی توسط نهادهای دینی در دفاع مقدس، پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام، ۸(29)، ۸۸-۱۱

موسوی، فاطمه (۱۳۸۵). کارکرد مراسم ادعیه خوانی دسته‌جمعی در کاهش اضطراب ناشی از جنگ: نمونه‌پژوهی دفاع مقدس، روانشناسی اجتماعی، ۸(30)، ۹۲-۱۱

نجفی، حسن (۱۳۸۲). مساجد و نمادهای دینی در بسیج مردمی دفاع مقدس. تهران: انتشارات شهید سعیدی، چاپ سوم.

نجفی، حسن (۱۳۸۵). همکاری روحانیت با دولت در تدوین استراتژی دفاعی: مطالعه موردی شورای عالی دفاع، علوم سیاسی، ۱۲(45)، ۳۲-۵

نصری، قدیر (۱۳۸۸). تبیین مفاهیم جهاد و شهادت در متون آموزشی حوزه‌های علمیه دوران جنگ، پژوهش‌های تاریخ اسلام، سال ۱۰(35)، ۷۵-۱۰

نوری، زهرا (۱۳۹۵). نقش بنیاد شهید در ترویج گفتمان دفاع مقدس از طریق نمادهای فرهنگی، پژوهش‌های فرهنگی-اجتماعی، سال ۱۰(37)، ۱۲۰-۱۵

هال، جان (۱۳۷۵). نقش نمادهای دینی در جنگ‌های مدرن، ترجمه احمد قاسمی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

هالیدی، فرد (۱۳۸۰). دین و استراتژی نظامی در خاورمیانه، ترجمه محسن مدیرشانه‌چی، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ اول.

هانتینگتون، ساموئل (۱۳۸۲). سازمان‌دهی سیاست در جوامع پساجنگ، ترجمه محمود رنجبر، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ اول.

Ansari, Ali M. (۲۰۱۰). The Legacy of the Iran-Iraq War in Iran’s Political Culture, Middle Eastern Studies, 46(5), pp. ۷۳۵-۷۵۸.

Axworthy, Michael (۲۰۱۳). Revolutionary Iran: A History of the Islamic Republic. Oxford: Oxford University Press, 1st Edition, pp. ۲۹۰-۳۱۵.

Esposito, John L. (1998). Islam and Politics (4th ed.). Syracuse: Syracuse University Press, 368 pp.

Esposito, John L. (2001). The Power of Symbols: Jihad and Martyrdom in Modern Islamic Discourse, Journal of Islamic Studies, 12(3), pp. ۳۴۵-۳۷۰.

Esposito, John L. (2004). Religious Coping Mechanisms in War: The Case of Iran-Iraq War, Journal of Religion and Health, 43(3), pp. ۲۱۰-۲۳۰.

Huntington, Samuel P. (۱۹۹۶). The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order. New York: Simon & Schuster, 1st Edition, pp. ۲۵۰-۲۷۳

Karsh, Efraim (2002). The Iran-Iraq War: 1980–1988. Oxford: Osprey Publishing, 1st Edition, 96 pp.

Karsh, Efraim (2005). The Role of Religious Institutions in Iran’s War Strategy, Middle Eastern Studies, 41(4), pp. ۵۵۱-۵۷۲.

Keddie, Nikki R. (2003). Modern Iran: Roots and Results of Revolution. New Haven: Yale University Press, 1st Edition, pp. ۲۳۰-۲۵۵.

Nasr, Vali (۲۰۰۶). The Shia Revival: How Conflicts within Islam Will Shape the Future. New York: W. W. Norton & Company, 1st Edition, pp. ۱۴۵-۱۷۰.

Roy, Olivier (2007). The Role of Religious Education in Shaping Militant Ideologies: A Case Study of Iran-Iraq War, Journal of Middle Eastern Studies, 39(2), pp. ۲۳۴-۲۵۶.

Takeyh, Ray (۲۰۰۹). Guardians of the Revolution: Iran and the World in the Age of the Ayatollahs. Oxford: Oxford University Press, 1st Edition, pp. ۹۵-۱۲۲.

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 463
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 240