| تعداد نشریات | 18 |
| تعداد شمارهها | 418 |
| تعداد مقالات | 3,201 |
| تعداد مشاهده مقاله | 2,967,072 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,351,084 |
سیاستگذاری انرژی در شرایط بحران: بررسی و تحلیل دو متغیر شدت انرژی و مصرف انرژی با رویکرد داده کاوی در ایران | ||
| فصلنامه اقتصاد دفاع و توسعه پایدار | ||
| دوره 10، شماره 38، دی 1404، صفحه 139-175 اصل مقاله (1.13 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی گلدانی* 1؛ مرتضی محمدی2؛ سید احسان علوی2 | ||
| 1دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. | ||
| چکیده | ||
| بررسی مصرف و شدت انرژی از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا این دو متغیر تصویری جامع از وضعیت انرژی کشور ارائه داده و نقشی کلیدی در ارزیابی بهرهوری انرژی و پایداری سیستمهای انرژی ایفا میکنند. این شاخصها نه تنها نشاندهنده میزان مصرف و کارایی انرژی هستند، بلکه مستقیماً با تحقق اهداف توسعه پایدار، تأمین دسترسی عادلانه به انرژی، بهبود کیفیت زندگی و حفاظت از محیطزیست ارتباط دارند. این پژوهش با رویکرد دادهکاوی به تحلیل شدت انرژی و مصرف انرژی در ایران پرداخته است. دادههای سری زمانی بانک جهانی در بازه ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ برای شناسایی الگوهای مصرف انرژی و شبیهسازی رفتار آنها در شرایط مختلف استفاده شده است. یکی از چالشهای اصلی تحقیق، انتخاب صحیح دادههاست که بهطور مستقیم بر اعتبار نتایج تأثیر میگذارد. برای پیشپردازش، از تکنیک جایگزینی دادههای مفقوده مبتنی بر خودرمزگذار جهت تکمیل دادههای گمشده و استانداردسازی دادهها استفاده شده است. همچنین، به منظور تحلیل شباهتها و طبقهبندی دادهها، از روشهای مبتنی بر فاصله و شباهت سریهای زمانی بهره گرفته شده است. یافتهها نشان میدهد شدت انرژی ایران به متغیرهای زیستمحیطی، منابع طبیعی و رفاه اجتماعی وابسته است. تحلیل مصرف کل انرژی نیز نشان میدهد که عوامل اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی، بهویژه مصرف سوختهای فسیلی و انتشار گازهای گلخانهای، تأثیرگذار هستند. پژوهش توصیه میکند سیاستگذاران انرژی در ایران با رویکردی فرابخشی و دادهمحور، متغیرهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی را در سیاستگذاری خود لحاظ کنند تا بتوانند مدیریت بهینه مصرف انرژی، کاهش ناترازی انرژی و تحقق اهداف توسعه پایدار را محقق سازند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مصرف انرژی؛ شدت انرژی؛ دادهکاوی؛ سیاستگذاری انرژی؛ تحلیل سریهای زمانی | ||
| مراجع | ||
|
اعظمی، سمیه و محمدی، پوریا. (1401). نقش شدت انرژی در تأثیر نامتقارن تولید بر مصرف انرژی کشورهای اوپک. پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 11(41)، 33-60.
باقریمقدم، ناصر؛ احمدی، محمدعلی؛ عباس پور، مجید و ناظمی، امیر. (1403). نقش سیاست فناوری و نوآوری در مواجهه همزمان با ناترازی شدت انرژی و شدت کربن. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 14(52)، 104-12.
جهانگرد، اسفندیار؛ گلشنی، وجیهه؛ عبداله میلانی، مهنوش و غفارزاده، حمیدرضا. (1396). تجزیه مصرف انرژی در ایران 1390-1380 (یک تحلیل ایستای مقایسه ای با رویکرد SDA). اقتصاد کاربردی، 20(7)، 1-10.
درگاهی، حسن و بیابانی خامنه، کاظم. (1393). تأمین مالی کارایی انرژی: مورد اقتصاد ایران.اقتصاد و الگو سازی، 5، 29-58.
زروکی، شهریار؛ احمدی، احمدرضا و بوشهری، محمد. (1402). اثر غیرخطی اندازه دولت بر شدت انرژی در ایران. مدلسازی اقتصاد انرژی, 1(1).، 77-102.
عاشوری، پارسا و حجت، حیدری. (1398). عوامل موثر بر شدت انرژی در استانهای ایران: رویکرد میانگینگیری بیزی.مجله پژوهش های برنامه ریزی و سیاستگذاری انرژی، 5(1)، 29-63.
عالی، احمدرضا و سایهمیری، علی. (1399). عوامل مؤثر برشدت انرژی در سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک).مجلهی بررسیهای آمار رسمی ایران، 31(2)، 323-346.
محسنی، رضا و میثم، کاکاوند. (1396). تجزیه مصرف انرژی و عوامل موثر بر آن در ایران و کشورهای منتخب.فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی، 6(22).
محمدی، مریم؛ فتاحی، شهرام، و سهیلی، کیومرث. (1400). بررسی رابطه علّیت بین مصرف انرژی و تولید ناخالص استانهای ایران با استفاده از تحلیل موجک با دادههای پانل. پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 10(40)،125-159.
مرادی، فیض اله؛ عاقلی، لطفعلی و عصاری آرانی، عباس. (1401). تأثیر نااطمینانی در سیاستهای اقتصادی بر شدت انرژی در ایران. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، 18(72)، 27-58.
معینی، شهرام؛ شریفی، علیمراد و رسولی فرح، سمیرا. (1397). تحلیل مقایسه ای سیاست مالیات بر انرژی های با پایه نفت و گاز و یارانه R&D انرژی بر بهره وری انرژی در ایران. نظریه های کاربردی اقتصاد، 5(2)، 103-126.
ناهیدی امیرخیز، محمدرضا؛ رحیم زاده، فرزاد و شکوهی فرد، سیامک. (1400). بررسی رابطه رشد اقتصادی، مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای (مطالعه موردی: کشورهای منتخب سازمان همکاری اسلامی). علوم و تکنولوژی محیط زیست، 22(3)، 13-26
Ali, A., Audi, M., & Roussel, Y. (2021). Natural resources depletion, renewable energy consumption and environmental degradation: A comparative analysis of developed and developing world. International Journal of Energy Economics and Policy, 11(3), 251–260.
Amin, N., Shabbir, M. S., Song, H., & Abbass, K. (2024). Renewable energy consumption and its impact on environmental quality: A pathway for achieving sustainable development goals in ASEAN countries. Energy & Environment, 35(2), 644–662.
Bi, Z., Guo, R., & Khan, R. (2024). Renewable adoption, energy reliance, and CO₂ emissions: A comparison of developed and developing economies. Energies, 17(13), 3111.
Bildirici, M., & Kayıkçı, F. Ç. (2023). Energy consumption, energy intensity, economic growth, FDI, urbanization, PM2.5 concentrations nexus. Environment, Development and Sustainability, 1–19.
Dokas, I., Panagiotidis, M., Papadamou, S., & Spyromitros, E. (2022). The determinants of energy and electricity consumption in developed and developing countries: International evidence. Energies, 15(7), 2558.
Haldar, A., Sethi, N., Jena, P. K., & Padhan, P. C. (2023). Towards achieving Sustainable Development Goal 7 in sub-Saharan Africa: Role of governance and renewable energy. Sustainable Development, 31(4), 2446–2463.
Kunwal, I., Sheikh, M. R., Faridi, M. Z., & Mushtaq, M. I. (2023). Urbanization, energy consumption and environmental quality in Asian countries. Bulletin of Business and Economics, 12(4), 372–386.
Lan-yue, Z., Yao, L., Jing, Z., Bing, L., Ji-min, H., Shi-huai, D., & Ya-qi, Z. (2017). The relationships among energy consumption, economic output and energy intensity of countries at different stage of development. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 74, 258–264.
Le, T. H., Chang, Y., & Park, D. (2020). Renewable and nonrenewable energy consumption, economic growth, and emissions: International evidence. The Energy Journal, 41(2), 73–92.
Lian, M. (2024). The impact of cleaner energy sources, advanced technology firms, and economic expansion on ecological footprints is critical in sustainable development. Heliyon, 10(11), e31100.
Liu, R., Qadeer, A., Liu, J., Sarwar, S., & Hussan, M. W. (2024). The paradox of progress towards SDG7: Governance quality and energy poverty dynamics in Pakistan. Sustainability, 16(19), 8291.
Majeed, M. T., & Asghar, N. (2021). Trade, energy consumption, economic growth, and environmental quality: Empirical evidence from D-8 and G-7 countries. Environmental Science and Pollution Research, 28(43), 61302–61316.
Mehmood, U., Agyekum, E. B., Tariq, S., Ul Haq, Z., Uhunamure, S. E., Edokpayi, J. N., & Azhar, A. (2022). Socio-economic drivers of renewable energy: Empirical evidence from BRICS. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(8), 4614.
Nieto, J., Moyano, P. B., Moyano, D., & Miguel, L. J. (2023). Is energy intensity a driver of structural change? Empirical evidence from the global economy. Journal of Industrial Ecology, 27(1), 283–296.
Nillesen, H. L. P., Haffner, C. G. R., & Ozbugday, F. C. (2013). A global perspective on the long-term impact of increased energy efficiency. In Energy efficiency towards the end of demand growth (pp. 87–110).
Otsuka, A., & Goto, M. (2018). Regional determinants of energy intensity in Japan: The impact of population density. Asia-Pacific Journal of Regional Science, 2, 257–278.
Shabeer, M. G., & Rasul, F. (2024). Energy, forests and environmental sustainability: A comparative analysis of developed and developing economies. Journal of Economic Impact, 6(1), 14–20.
Spetan, K. A. A., Al-Rawabdeh, M. M., Al-Assaf, G. I., & Al-Tal, R. M. (2024). Renewable energy consumption, climate change, and economic growth: A case of selected countries. Journal of Ecohumanism, 3(6), 1645–1665.
Zheng, W., & Walsh, P. P. (2019). Economic growth, urbanization and energy consumption: A provincial-level analysis of China. Energy Economics, 80, 153–162.
Buoli, M., Grassi, S., Caldiroli, A., Carnevali, G. S., Mucci, F., Iodice, S., ... & Bollati, V. (2018). Is there a link between air pollution and mental disorders? Environment International, 118, 154–168.
Yang, B. Y., Fan, S., Thiering, E., Seissler, J., Nowak, D., Dong, G. H., & Heinrich, J. (2020). Ambient air pollution and diabetes: A systematic review and meta-analysis. Environmental Research, 180, 108817.
Braithwaite, I., Zhang, S., Kirkbride, J. B., Osborn, D. P., & Hayes, J. F. (2019). Air pollution (particulate matter) exposure and associations with depression, anxiety, bipolar, psychosis and suicide risk: A systematic review and meta-analysis. Environmental Health Perspectives, 127(12), 126002.
Newbury, J. B., Stewart, R., Fisher, H. L., Beevers, S., Dajnak, D., Broadbent, M., ... & Bakolis, I. (2021). Association between air pollution exposure and mental health service use among individuals with first presentations of psychotic and mood disorders: Retrospective cohort study. The British Journal of Psychiatry, 219(6), 678–685. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 273 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 40 |
||