آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 433 |
| تعداد مقالات | 3,330 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,167,877 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,476,697 |
تحلیل تطبیقی مفاهیم اساسی در نظریه ساخت اجتماعی مقاومت در حکمرانی اسلامی و نظریههای جریان اصلی و انتقادی روابط بینالملل | ||
| فصلنامه علمی حکمرانی متعالی | ||
| مقاله 2، دوره 6، شماره 4 - شماره پیاپی 24، بهمن 1404، صفحه 35-63 اصل مقاله (682.67 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی مقدسی* 1؛ ناصر جمالزاده2 | ||
| 1دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گرایش مسائل ایران، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران. | ||
| 2استاد دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، گروه مسائل ایران و مطالعات انقلاب اسلامی، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف واکاوی مفهوم مقاومت در نظریات روابط بینالملل و تبیین جایگاه آن در الگوی حکمرانی اسلامی، بهدنبال ارائه چارچوبی جامع برای تحلیل استحکام درونی جوامع در برابر نظام سلطه است. این پژوهش با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با بهرهگیری از مطالعات کتابخانهای، ابتدا به تبارشناسی مقاومت در مکاتب کلاسیک و مدرن مانند واقعگرایی، ساختارگرایی، پساساختارگرایی، نظریه انتقادی و وابستگی پرداخته، و سپس با استفاده از «نظریه ساخت اجتماعی مقاومت»، ابعاد بومی و اسلامی این مفهوم را واکاوی کرده است. سؤال اصلی پژوهش این است که مفاهیم اساسی مقاومت در نظریه «ساخت اجتماعی مقاومت» چه وجوه اشتراک و افتراقی با نظریههای جریان اصلی (واقعگرایی، ساختارگرایی) و نظریههای انتقادی (فرانکفورت، پساساختگرایی و وابستگی) دارد؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که مکاتب کلاسیک روابط بینالملل، مقاومت را تنها در ابعاد مادی، موازنه قدرت یا واکنشهای اقتصادی و گفتمانی تعریف میکنند، در حالی که نظریه ساخت اجتماعی مقاومت با معرفی ارکان ششگانه شامل مبناگروی، یکپارچگی ساختاری، مشارکت، سلامت، آگاهی و وزانت، مقاومت را از رفتاری واکنشی به رویکردی درونی و پایدار در حکمرانی ارتقا میدهد. در این الگو، قدرت نه از ابزارهای سختافزاری، بلکه از استحکام پیوندهای اجتماعی و اصالت هویتی نشئت میگیرد. سرانجام، پژوهش به این نتیجه دست یافت که در حکمرانی اسلامی، مقاومت نه انتخاب تاکتیکی، بلکه ضرورتی ساختاری برای تبدیل تهدیدات به فرصت و دستیابی به استقلال راهبردی است. بر این اساس، تقویت سلامت اجتماعی، بصیرت عمومی و اتکاء به ظرفیتهای درونی، راهبرد اصلی برای تولید وزانت و هیبت در نظام بینالملل است و خروج از چرخههای وابستگی هژمونیک بهشمار میرود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمرانی اسلامی؛ ساخت اجتماعی مقاومت؛ واقعگرایی؛ ساختارگرایی؛ پساساختارگرایی؛ انتقادی؛ وابستگی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
امام خامنهای، سید علی. پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی خامنهای(مدظلهالعالی). بازیابی در: Khamenei.ir.
ابراهیمیفر، طاهره و منوری، علی (1391). درآمدی بر بازشناسی مفهوم قدرت در روابط بینالملل: چشماندازها و گونهها، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، ش18: 22ـ5.
اسدی، علی اکبر (1389). رئالیسم و رویکردهای رقیب به سیاست خارجی، فصلنامه راهبرد، 19(37): 252ـ223.
اسماعیلی، مصطفی؛ موسوی، عبدالعظیم و منتظری، مصطفی (1404). بررسی تطبیقی مفاهیم اساسی در نظریه مقاومت و نظریههای واقعگرا، ساختارگرا و پسا ساختارگرا، نظریهپردازی راهبردی، 4(12): 48ـ23.
افتخاری، اصغر (1399). مقاومت در اسلام؛ نظریه و الگو، تهران: اندیشه سازان نور.
آبرکرامبی، نیکولاس؛ ترنر، برایان و هیل، استفن (1367). فرهنگ جامعهشناسی، تهران: شرکت چاپ پخش سهامی خاص.
پوستینچی، زهره و متقی، ابراهیم (1390). زبان سیاسی مقاومت اسلامی در سیاست بینالملل، فصلنامه پژوهشهای روابط بینالملل، 1(1): 130ـ97.
تاجیک، محمدرضا و مسعودی، عارف (1398). نظریه مقاومت در اندیشه مشروطهخواهی جدید، فصلنامه پژوهش سیاست نظری، ش 26: 219ـ195.
حسینزاده راد، کاوه (1388). آیا مقاومت در برابر قدرت امکانپذیر است؟ فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، ش 8: 128ـ119.
داودی، علی اصغر (1391). امنیت از نگاه مکتب سازهانگاری، فصلنامه مطالعات سیاسی، ش 16: 50ـ29.
دهخدا، علی اکبر (1377). لغتنامه دهخدا، تهران: دانشگاه تهران.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1389). چگونگی و چیستی نظریه اسلامی روابط بینالملل، پژوهشنامه علوم سیاسی، 5(2): 142ـ 111.
راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، کتابخانه مدرسه فقاهت.
عباسی، مجید و محمودزاده، فاطمه (1401). تحلیلی بر حمایت ایدئولوژیک ایران از محور مقاومت اسلامی در غرب آسیا، فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 2(30): 134ـ115.
فوکو، میشل (1401). ایران روح یک جهان بیروح، ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نشر نی.
قادری کنگاوری، روحالله (1394). نظریه مقاومت و نظریههای غربی روابط بینالملل، تهران: نشر مخاطب.
قربانی شیخ نشین، ارسلان و محمودی کیا، محمد (1396). مطالعات مقایسهای کنشگر انتقادی هنجارگرا با نظریه سیاست خارجی امام خمینی(ره)، جستارهای سیاسی معاصر، 8 (1): 115ـ91.
قرشی بنایی، سید علی اکبر (1307). قاموس قرآن، ج 3، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
گیل، استفن (1385). جهانیشدن، تمدن بازارنگر و نولیبرالیسم انضباطآفرین؛ در مفاهیم اساسی روابط بینالملل: مارکسیسم، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بینالملل وزارت امور خارجه.
محمدی ری شهری، محمد (1383). دوستی در قرآن و حدیث، قم: دارالحدیث.
مخدومی، احمد؛ جوانعلی آذر، مرتضی و امامی، سیدمجتبی (1403). تحلیل مفهوم حکمرانی و نظامسازی فقهی؛ به سوی چارچوبی برای اداره عمومی اسلامی، فصلنامه اندیشه مدیریت راهبردی، 18(40): 193-232.
مرادی، عبداله و هلالت، عماد (1403). بررسی تطبیقی مبانی فرا نظری، ایدهها و راهبردهای ضدسلطه در اندیشه انقلاب اسلامی و نظریه انتقادی فرانکفورت، فصلنامه رهنمون انقلاب اسلامی، 1(2): 154ـ119.
مسعودی، حیدرعلی (1395). پساساختارگرایی و تحول در دانش روابط بینالملل، مجله سیاست جهانی، 5(3): 248ـ219.
مشیرزاده، حمیرا (1393). رویکردهای معنایی در روابط بینالملل و تأثیر آنها در تحلیل سیاست خارجی، فصلنامه رهیافتهای سیاسی بینالملل، 5(38): 85ـ49.
مشیرزاده، حمیرا (1396). تحول در نظریههای روابط بینالملل، تهران: سمت.
معین، محمد (1381). فرهنگ معین، تهران: کتاب راه نو.
منتظری، مصطفی و سلیمانیان، حسنعلی (1401). دکترین مقاومت در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره)، نشریه علمی مطالعات انقلاب اسلامی، 19(69): 26ـ7.
مورگنتا، هانس. جی (1389). سیاست میان ملتها، ترجمه حمیرا مشیرزاده، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بینالملل.
نصیری، قدیر (1380). نفت و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
نوابخش، مهرداد و کریمی، فاروق (۱۳۹۹). واکاوی مفهوم قدرت در نظریات میشل فوکو، فصلنامه مطالعات سیاسی، ش۴۷: 64ـ 49.
یاراحمدیان، سید مهدی و سلطانی رنانی، سید مهدی (1395). بررسی تطبیقی مؤلفههای اخلاقی نظریه انتقادی فرانکفورت با نظریه اسلامی ، اخلاق، 6 (21): 123ـ89.
Refrences Ferreira, Marcos (2018). Introducing Critical Theory in International Relations, E-International Relations, Available at: https://www.eir.info/pdf/72788. Guba, E.G, & Lincoln, Y.S (1994). Competing paradigms in qualitative research, In N.K Denzin & Y.S Lincoln (Eds.), Handbook of qualitative research, CA: Sage. Jack Knight & James Johnson (2014). The Priority of Democracy: Political Consequences of Pragmatism, Princeton University Press. Estlund, David (2007). Democratic Authority: A Philosophical Framework, Princeton University Press Michael Hardt & Antonio Negri (2000). Empire, Harvard University Press. Wolfe, Alan (1979). The Limits of Legitimacy: Political Contradictions of Contemporary Capitalism, Free Press / Macmillan. Kenneth Waltz (1979). Theory of International Politics, Addison-Wesley. Stephen M. Walt (1987). The Origins of Alliances, Cornell University Press. John Mearsheimer (2001). The Tragedy of Great Power Politics, W. W. Norton & Company. Steven L. Lamy (2001). The Globalization of World Politics, Contemporary Mainstream Approaches: Neo-Realism and Neo-Liberalism, Oxford University Press. Robert Gilpin (1981). War and Change in World Politics, Cambridge University Press. Robert Keohane & Joseph Nye (1977). Power and Interdependence: World Politics in Transition, Little, Brown and Company.Charles King (2009). Francis Fukuyama (1992). The End of History and the Last Man, Free Press. Michel Foucault (1978). Security, Territory, Population. David Estlund (2007). Democratic Authority: A Philosophical Framework, Princeton University Press. Trachtenberg, Marc (2003), The Question of Realism, Security Studies, Vol. 13, No.1, Pages 156-194. Lynn, L. E., Jr. (2010). Governance. Foundations of Public Administration. American Society for Public Administration (ASPA). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 41 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 29 |
||