دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سامانه رتبه بندی نشریات علمی
سامانه همایش ها
سامانه جامع رسانه‌های کشور
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام
مرکز ملی شاپا

 آمار

تعداد نشریات21
تعداد شماره‌ها461
تعداد مقالات3,519
تعداد مشاهده مقاله3,787,296
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,920,026
شایان فر, سلمان. (1405). حکمرانی پیامدنگر در قرآن؛ تحلیل دوگانه «عبرت» و «اسوه» در فرایند جامعه‌سازی. سامانه مدیریت نشریات علمی, 7(1), 37-61.
سلمان شایان فر. "حکمرانی پیامدنگر در قرآن؛ تحلیل دوگانه «عبرت» و «اسوه» در فرایند جامعه‌سازی". سامانه مدیریت نشریات علمی, 7, 1, 1405, 37-61.
شایان فر, سلمان. (1405). 'حکمرانی پیامدنگر در قرآن؛ تحلیل دوگانه «عبرت» و «اسوه» در فرایند جامعه‌سازی', سامانه مدیریت نشریات علمی, 7(1), pp. 37-61.
شایان فر, سلمان. حکمرانی پیامدنگر در قرآن؛ تحلیل دوگانه «عبرت» و «اسوه» در فرایند جامعه‌سازی. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1405; 7(1): 37-61.

حکمرانی پیامدنگر در قرآن؛ تحلیل دوگانه «عبرت» و «اسوه» در فرایند جامعه‌سازی

فصلنامه علمی حکمرانی متعالی
دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 25، مرداد 1405، صفحه 37-61    اصل مقاله (528.53 K)
نوع مقاله: پژوهشی
نویسنده
سلمان شایان فر*
استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی، تهران، ایران
چکیده
قرآن کریم الگویی پیامدنگر از حکمرانی و جامعه‌سازی ارائه می‌کند که ارزیابی نظام‌های سیاسی را نه بر پایه ساختارهای صوری، بلکه بر مبنای نتایج اجتماعی، اخلاقی و تاریخیِ کنش حاکمان ممکن می‌سازد. مسئله‌ اصلی این پژوهش، تبیین نظام‌مند الگوی دوگانه قرآنیِ «عبرت/ اسوه»، و تبدیل آن به چارچوبی تحلیلی و عملیاتی برای سنجش حکمرانی، با هدف بررسی بازتاب این الگو در گفتمان بنیان‌گذاران انقلاب اسلامی ایران است. پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از تحلیل محتوای آیات مرتبط با سنت‌های الهی و حکمرانی پیامبران، و نیز تحلیل گفتمان متون تأسیسی انقلاب اسلامی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد قرآن، از یک‌سو با واکاوی پیامدهای حکومت‌های ظالمانه، شاخص‌های سقوط و زوال سیاسی را در قالب «عبرت» صورت‌بندی، و از سوی دیگر، با معرفی سیره پیامبران و صالحان، الگوی «اسوه» را به‌ منزله الگوی تجویزیِ حکمرانیِ عادلانه عرضه می‌کند. تحلیل گفتمان انقلاب اسلامی نیز بیانگر بازتولید آگاهانه همین الگو است؛ به‌گونه‌ای که نقد نظام پهلوی بر پایه مؤلفه‌های «عبرت»، و ترسیم نظام جمهوری اسلامی بر اساس شاخص‌های «اسوه» سامان یافته است. نتیجه پژوهش، ارائه «الگوی تحلیلی دوگانه عبرت/ اسوه» به‌عنوان چارچوبی بومی و قرآنی برای مطالعه حکمرانی و تبیین انقلاب اسلامی به‌مثابه نمونه‌ای معاصر از تحقق آن است.
کلیدواژه‌ها
حکمرانی قرآنی؛ جامعه‌سازی؛ عبرت؛ اسوه؛ انقلاب اسلامی؛ تحلیل گفتمان
مراجع
قرآن کریم

نهج‌البلاغه

فرمایشات حضرت امام خمینی(ره)

فرمایشات حضرت امام خامنه‌ای(ره)

امام خمینی(ره)، روح‌الله (1379). صحیفه امام (۲۲ جلد). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

ابن‌منظور، محمد بن مکرم (۱۴۱۴ق). لسان‌العرب، بیروت: دار صادر.

آذری‌فرد، مهدی و عباسی‌مقدم، مصطفی (۱۳۹۰). اسوه‌های قرآنی و شیوه‌های تبلیغی آنان، فصلنامه سراج منیر، شماره ۲: ۱۰۵ ـ ۱۳۲.

جمشیدی‌ها، غلامرضا؛ یوسف‌وند، سامان و نظری‌نیا، مهناز (۱۳۹۹). گفتمان انقلاب اسلامی در ادبیات توسعه؛ با تأکید بر اندیشه اجتماعی امام خمینی(ره)، مطالعات انقلاب اسلامی، شماره ۵۹: ۳۵ ـ ۵۶.

جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۹). تفسیر تسنیم، قم: مرکز نشر اسراء.

راغب اصفهانی، حسین بن محمد (۱۴۱۲ق). مفردات ألفاظ القرآن، بیروت: دار القلم.

صفری، محمدهادی؛ کریمی، احمد و محمدی مظفر، محمدحسن (۱۴۰۴). ارزیابی قرآن‌شناختی انگاره‌های حکمرانی نرم پیامبر اکرم(ص) از دیدگاه خاورپژوهان، مطالعات اجتماعی قرآن، 4(1): ۱۰۸ ـ ۱۳۱.

طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۹۰). المیزان فی تفسیر القرآن (۲۰ جلد). بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.

قاسم‌پور، محسن (۱۳۸۶). مبانی و شاخص‌های رشد معنوی انسان در قرآن، پژوهش دینی، شماره ۱۵: ۱۰۵ ـ ۱۳۲.

مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۸۰). نظریه سیاسی اسلام (2 جلد)، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۹۱). جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، تهران: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

مطهری، مرتضی(1381). مجموعه آثار، تهران: انتشارات صدرا.

منصوری، خلیل (۱۳۹۴). ریشه‌های قرآنی گفتمان انقلاب اسلامی، روزنامه کیهان، ۱۴ بهمن ۱۳۹۴.

Norman Fairclough (2010). Critical Discourse Analysis: The Critical Study of Language (2nd ed.). London: Routledge.

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 163
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 119