| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 440 |
| تعداد مقالات | 3,396 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,468,666 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,664,600 |
مبانی معرفت شناختی حکمرانی اسلامی | ||
| فصلنامه علمی حکمرانی متعالی | ||
| دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 25، مرداد 1405، صفحه 63-100 اصل مقاله (1.2 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| محمدجواد محمدی1؛ یاسین پور علی* 2 | ||
| 1استادیار گروه مطالعات ایران، دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2استادیار پژوهشکده امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| حکمرانی اسلامی بهعنوان الگویی متمایز از نظامهای رایج حکمرانی، بر منظومهای معرفتی استوار است که مشروعیت، اهداف و سازوکارهای اداره جامعه را از تعامل میان وحی، عقل، اجتهاد و معرفت تجربی استخراج میکند. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین مبانی معرفتشناختی حکمرانی اسلامی و بررسی نقش هر یک از این منابع در شکلگیری نظام حکمرانی دینی است؛ زیرا نبود چارچوبی منسجم در این حوزه میتواند به خلط مفاهیم و کاهش کارآمدی الگوی حکمرانی اسلامی منجر شود. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، ضمن تبیین مفهوم حکمرانی اسلامی، نسبت آن را با شریعت، فقه و سیاستگذاری بررسی میکند و جایگاه منابع معرفت را در فرایند اداره جامعه تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد که وحی مبنای مشروعیت و تعیینکننده ارزشها و اهداف بنیادین حکمرانی اسلامی است. عقل امکان فهم و تحلیل مسائل اجتماعی و تدبیر امور عمومی را در چارچوب هدایت الهی فراهم میکند و اجتهاد نیز سازوکار پویای استنباط و تطبیق آموزههای شریعت با مسائل نوپدید را فراهم میسازد. در کنار این منابع، معرفت تجربی با ارائه شناختی واقعبینانه از شرایط اجتماعی و مدیریتی، زمینه تحقق عملی ارزشهای دینی را در عرصه حکمرانی فراهم میکند. بر این اساس، حکمرانی اسلامی بر تعامل میان منابع گوناگون معرفت استوار است. چنین تعاملی ضمن حفظ اصول و ارزشهای الهی، امکان پاسخگویی به تحولات زمان، افزایش کارآمدی نظام حکمرانی و تحقق عدالت و مصلحت عمومی را فراهم میسازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمرانی اسلامی؛ معرفتشناسی؛ معرفت تجربی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
آخوند خراسانی، محمدکاظم (بیتا)، کفایهالاصول، قم: مؤسسة آلالبیت علیهمالسلام.
آقازاده، هاشم و محبی، علی (1402). سازوکار تدوین راهبردهای روزآمد حکمرانی بر مبنای آموزههای اسلامی، مطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی، 10(3): 152 ـ 167.
اسلامی، حسین (1395). منبعبودن عقل در معارف دینی از منظر علامه طباطبایی، نسیم خرد، 2(3): 73 ـ 94.
امیری، علینقی (1385). رویکردهای مختلف نسبت به رابطه علم و دین، پژوهشهای دینی، 2(4): 155 ـ 189.
جناتی، محمدابراهیم (1372). ادوار اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی، تهران: مؤسسه کیهان.
چوپانی، یدالله (1391). بررسی علل و ریشههای ظاهرگرایی در فهمِ قرآن، پژوهشهای اسلامی، 5(8): 53 ـ 87.
حسینی خراسانی، سیداحمد (1384). پاسدارى از نقش اجتهاد، مجله فقه، 12(43)، 18 ـ 48.
رجائی، مرتضی؛ لک زایی، نجف؛ ساجدیان، حمید (1404). تعریف مفهوم «حکمرانی» بر پایۀ دلالت کاربستهای این واژه در ادبیات رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظلهالعالی)، حکمرانی متعالی، 6(2)، 33 ـ 60.
زرنوشه فراهانی، حسن و خلیلی، صابر (1400). بررسی و نقد دیدگاه سید قطب درباره نسبت دین و علم تجربی جدید، مطالعات علوم قرآن، 3(8)، 47 ـ 75.
سجادی، سید عبدالقیوم (1403). اصول حکمرانی در نظام سیاسی اسلام، مطالعات سیاسی و بینالمللی، ۱(۲): ۲۵ ـ ۴۶.
سلیمانی، عبدالرحیم (1393). عقلگرایی اعتدالی ـ انتقادی در پذیرش باورهای دینی، دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت، 1(2)، 21 ـ 38.
سمیعی پاقلعه، معصومه و همکاران (1401). نقش عقل در فهم متون دینی از منظر علامه طباطبائی و شهید مطهری، معرفت فلسفی، 20(77)، 95 ـ 106.
طباطبایی، محمدحسین (بیتا). المیزان، قم: اسماعیلیان.
عابدی، احمد (1379). اهتمام به دین در حکومت علوى(ع)، حکومت اسلامی، 5(18)، 369 ـ 386.
عالی، محمدباقر و همکاران (1403). تعریف حکمرانی (فراترکیبِ چیستی حکمرانی)، حکمرانی متعالی، 5(18)، 63 ـ 89.
غفوری، زهرا؛ حکاک، محمد و رکنیجو، سیدمحمد (1402). تحلیل مضمون حکمرانی تراز اسلامی در عهد مالک اشتر، مدیریت اسلامی، 31(3): 47 ـ 69.
کلینی، محمدبنیعقوب (1407ق). الکافی، تهران: دارالکتب الإسلامیه.
گایینی، ابوالفضل (1389). پیشفرضهای معرفتشناسی در مدیریت اسلامی، روششناسی علوم اسلامی، 9(37): 69 ـ 109.
گل میمی، مسلم؛ دیهیمپور، مهدی؛ مطلبی، ابوطالب و فاضلی کبریا، حامد (1399). الویتبندی راهبردهای مؤثر در حکمرانی خوب با رویکرد ساختاری تفسیری (براساس نامه 53 نهجالبلاغه)، مطالعات علوم اسلامی انسانی، 6(23)، 88 ـ 107.
مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی (1389). فرهنگنامه اصول فقه، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى.
معلمی، حسن (1389). نقش اجتهاد در تدوین علوم انسانی اسلامی، انسانپژوهی دینی، 7(23)، 115 ـ 130.
Ali, M. (2015). Governance and good governance: A conceptual perspective. The Dialogue, 10(1), 65–77. https://www.qurtuba.edu.pk/thedialogue/The%20Dialogue/10_1/Dialogue_January_March2015_65-77.pdf Ansell, C., & Torfing, J. (Eds.). (2022). Handbook on theories of governance (2nd ed.). Edward Elgar Publishing. Chhotray, V., & Stoker, G. (2009). Governance theory and practice: A cross-disciplinary approach. Palgrave Macmillan. Fukuyama, F. (2013). What is governance? CGD Working Paper, 314. Center for Global Development. https://www.cgdev.org/publication/what-governance-working-paper-314 Kooiman, J. (2003). Governing as governance. Sage Publications. Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. (2007). Good governance practices for the protection of human rights. United Nations. (HR/PUB/07/4) United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (UNESCAP). (n.d.). What is good governance? https://www.unescap.org/sites/default/files/good-governance.pdf World Bank. (1992). Governance and development. The World Bank. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 5 |
||