آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شماره‌ها | 456 |
| تعداد مقالات | 3,496 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,711,965 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,859,568 |
رهیافتی بر ایده تمدن در قرآن کریم؛ بررسی الفاظ قرآنی مرتبط با تمدن | ||
| فصلنامه آینده پژوهی راهبردی | ||
| دوره 3، شماره 12، دی 1403، صفحه 137-156 اصل مقاله (542.47 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسنده | ||
| محمدرضا بذرافشان* | ||
| دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات، دانشکده ارتباطات، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مفهوم «تمدن» از مفاهیم بنیادین در مطالعات اجتماعی معاصر است، اما این واژه و معادل‌های مستقیم آن در قرآن کریم به‌کار نرفته است. ازاین‌رو، مسئله اصلی این پژوهش آن است که آیا می‌توان ایده تمدنی قرآن را از رهگذر تحلیل واژگان اجتماعی آن استخراج کرد و در میان این واژگان، کدام‌یک ظرفیت بیشتری برای بازنمایی این ایده دارند. این تحقیق با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه معناشناسی درون‌متنی، به بررسی پنج واژه «امت»، «قوم»، «قریه»، «مدینه» و «مُلک» پرداخته است. در گام نخست، معنای لغوی و ریشه‌شناختی هر واژه در منابع معتبر استخراج شد؛ سپس با تحلیل سیاقی همه کاربردهای قرآنی آن‌ها، معنای استعمالی و حوزه مفهومی هر یک تبیین گردید. در ادامه، نسبت این مفاهیم با مؤلفه‌های تحلیلی تمدن ـ شامل نظام اعتقادی، سازمان اجتماعی، ساختار سیاسی و تدبیر اجتماعی، و بستر عمرانی ـ سنجیده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه «امت»، «قوم»، «قریه» و «مدینه» هر یک بر جنبه‌ای از حیات جمعی دلالت دارند، اما هیچ‌یک به‌تنهایی نمایانگر کامل ایده تمدنی قرآن نیستند. در مقابل، واژه «مُلک» به دلیل دلالت بر حاکمیت، سلطنت و تدبیر امر اجتماعی از جامعیت مفهومی بیشتری برخوردار بوده و می‌تواند آیینه‌ای مناسب‌تر برای فهم تمدن الهی در قرآن تلقی شود. بر این اساس، تمدن قرآنی را می‌توان در پرتو مفهوم «مُلک» و به‌مثابه نظام تدبیر توحیدی حیات جمعی تبیین کرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| "تمدن"؛ "امت"؛ "قوم"؛ "قریه"؛ "مدینه"؛ "ملک" | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 55 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 42 |
||