رمضانی تکلیمی, داود, حق پرست, هادی. (1404). سنجش راهبرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری شانگهای. سامانه مدیریت نشریات علمی, 9(4), 265-292.
داود رمضانی تکلیمی; هادی حق پرست. "سنجش راهبرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری شانگهای". سامانه مدیریت نشریات علمی, 9, 4, 1404, 265-292.
رمضانی تکلیمی, داود, حق پرست, هادی. (1404). 'سنجش راهبرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری شانگهای', سامانه مدیریت نشریات علمی, 9(4), pp. 265-292.
رمضانی تکلیمی, داود, حق پرست, هادی. سنجش راهبرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری شانگهای. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 9(4): 265-292.
سنجش راهبرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری شانگهای
1رئیس مرکز ارتباطات و روابط بین الملل دانشگاه عالی دفاع ملی
2دانشجوی دکتری سیاستگذاری عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات
چکیده
عضویت جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری شانگهای اولین حضور ایران در یک نهاد بینالمللی جدای از سازمان ملل است، لذا یک نقطه عطف در سیاست خارجی آن محسوب میشود. از این جهت مطالعه و بررسی ابعاد مختلف آن و همچنین ارزیابی این حضور به عنوان یک هدف در روابط خارجی کشور و میزان تحقق اهداف باید در دستور کار علمی پژوهشگران علوم سیاسی و روابط بینالملل باشد. لذا در این مقاله با روش تحقیق تحلیلی، کیفی و مطالعه اسنادی در چارچوب نظری نهادگرایی مطالعه سازمان همکاری شانگهای و پس از آن در قالب چارچوب مفهومی چندجانبهگرایی به دنبال پاسخگویی به این سئوال است که ایران چه راهبردی را در سیاست خود در قبال سازمان همکاری شانگهای دنبال میکند؟ بر اساس یافته های مقاله حاضر گویی حضور در سازمان همکاری شانگهای خود به یک هدف در سیاست خارجی ایران تبدیل شده و از آن به عنوان یک دستاورد یاد میشود. در حالی که موفقیت در سیاست خارجی بیش از هرچیز به میزان تامین منافع سیاسی، اقتصادی و امنیتی بستگی دارد. هرچندکه حضور رسمی ایران در SCO یک دستاورد سیاسی در راستای شکست راهبرد منزوی کردن ایران به حساب میآید، اما سازمان شانگهای ابعاد مهم دیگری در زمینه سیاسی، اقتصادی و امنیتی دارد که باید با دیپلماسی راهبردی و فعال از آنها بهره برداری کرد. توجه به دیپلماسی چندجانبه و منافع دسته جمعی یکی از مهم ترین راهبردهایی است که باید در دستور کار ایران قرار گیرد. درغیر این صورت چه بسا که حضور در سازمانهای بینالمللی و قرار گرفتن در چارچوبهای آن، علیه سیاستهای ایران عمل کند.
انوری، حمیدرضا و مرتضی رحمانی موحد(1388): سازمان همکاری شانگهای؛ چشماندازی به سوی جهان چندقطبی، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی، چاپ دوم.
گریفیتس؛ مارتین(1388): دانشنامه روابط بینالملل و سیاست جهان (یکجانبهگرایی)، ترجمه علیرضا طیب، تهران، نشر نی.
قافلهباشی، سیدمجید(1398): رقابت و واگرایی در سازمان همکاری شانگهای؛ با تأکید به اختلاف چین و روسیه ـ هند و پاکستان، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 105، 101-131.
حسینی، سیدرضا(1403): سیاست خارجی چین و سازمان شانگهای، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 126، 91-120.
جعفری، داوود، سارا مردیها، کریم آذربایجانی و سید کمیل طیبی(1399): ارزیابی اثرات اقتصادی عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای، کاربردی از مدل شبیهسازی جهانی، فصلنامه تحقیقات اقتصادی، دوره 55، شماره1، 268-233.
خبرگزاری ایرنا، 27بهمن 1384.
خبرگزاری ایسنا، 19مرداد 1403، ir/xdRDQy
خبرگزاری ایسنا، 14تیر 1403: ir/xdRrJw
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال(1389): سیاست خارجی جمهوری اسلامیایران، انتشارات سمت، چاپ سوم.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال(1377): نظریه نهادگرایی نئولیبرال و همکاریهای بینالمللی، مجله سیاست خارجی، سال دوازدهم، شماره 3، 567-588.
جعفری، علی اکبر، بلباسی، میثم و شهرام اسفندیار(1396): منافع ملی و عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای، فصلنامه دانش سیاسی، سال سیزدهم، شماره2، ص 163-200.
جی بارکین، ساموئل(1393): سازمانهای بینالمللی؛ تئوری و نهادها، ترجمه مصطفی انتظارالمهدی و عبدالمجید سیفی، تهران، انتشارات کویر، چاپ اول.
رییسینژاد، آرش و نسیم برنجی(1401): مدل منطقهگرایی سازمان شانگهای، فصلنامه مطالعات اوراسیای مرکزی، سال پانزدهم، شماره 1، پیاپی 30، 101-126.
نایب، سعید(1390): ویژگیهای تبیین در دستگاه نظری نهادگرایی جدید، فصلنامه اقتصاد تطبیقی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال دوم، شمارة دوم، پاییز و زمستان ،1390 صص 135- 157.
ب- انگلیسی
Umud Shokri , November 16, 2022 https://carnegieendowment.org/sada/2022/11/iran-and-the-shanghai-cooperation-organization?lang=en
